Namaszczenie chorych
Sakrament Namaszczenia Chorych
i duszpasterstwo chorych
w Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego
w Łukowie
„Choruje ktoś wśród was? Niech sprowadzi kapłanów Kościoła, by się modlili nad nim i namaścili go olejem w imię Pańskie. A modlitwa pełna wiary będzie dla chorego ratunkiem i Pan go podźwignie, a jeśliby popełnił grzechy, będą mu odpuszczone.”
(Jk 5, 14–15)
Chrystus przy człowieku chorym
Choroba i cierpienie należą do najtrudniejszych doświadczeń ludzkiego życia. W chorobie człowiek doświadcza swojej bezsilności i ograniczeń, a często także lęku przed przyszłością i przed śmiercią. Może ona prowadzić do zamknięcia się w sobie, a nawet do buntu przeciw Bogu, ale może też uczynić człowieka dojrzalszym i skłonić go do szukania Boga i powrotu do Niego (por. KKK 1500–1501).
Jezus Chrystus okazywał chorym szczególną troskę. Uzdrawiał chorych na ciele i duszy, przebaczał grzechy, a swoich uczniów posłał, aby czynili to samo. Apostołowie, wysłani przez Pana, „wypędzali wiele złych duchów oraz wielu chorych namaszczali olejem i uzdrawiali” (Mk 6, 13). Co więcej, Chrystus sam wziął na siebie nasze cierpienia: przez swoją mękę i śmierć na Krzyżu nadał cierpieniu nowy sens. Odtąd ludzkie cierpienie, zjednoczone z Jego męką, może mieć udział w dziele zbawienia (por. KKK 1503–1505).
Sakrament ustanowiony przez Chrystusa
Kościół wierzy i wyznaje, że wśród siedmiu sakramentów istnieje sakrament przeznaczony szczególnie do umacniania osób dotkniętych chorobą: namaszczenie chorych. Zostało ono ustanowione przez Chrystusa, zapowiedziane w Ewangelii według św. Marka i zalecone wiernym przez św. Jakuba Apostoła w słowach przytoczonych na początku (por. KKK 1511). Od czasów apostolskich Kościół sprawuje ten sakrament, modląc się nad chorymi i namaszczając ich olejem.
Przez wieki namaszczenie udzielano najczęściej umierającym, dlatego nazywano je „ostatnim namaszczeniem”. Sobór Watykański II przypomniał, że jest to sakrament chorych, a nie tylko umierających: „Ostatnie namaszczenie”, które można także, i to lepiej, nazywać namaszczeniem chorych, nie jest sakramentem przeznaczonym wyłącznie dla tych, którzy znajdują się w ostatecznym niebezpieczeństwie śmierci (por. KL 73; KKK 1514). Nie należy więc czekać z wezwaniem kapłana do ostatniej chwili.
Jak sprawowany jest sakrament
Sakramentu namaszczenia chorych udziela wyłącznie kapłan, biskup lub prezbiter (kan. 1003). Używa się do tego oleju chorych, poświęconego przez biskupa w Wielki Czwartek podczas Mszy Krzyżma. Kapłan, po modlitwie i nałożeniu rąk na chorego, namaszcza mu czoło i dłonie, wypowiadając słowa:
„Przez to święte namaszczenie niech Pan w swoim nieskończonym miłosierdziu wspomoże ciebie łaską Ducha Świętego. Amen. Pan, który odpuszcza ci grzechy, niech cię wybawi i łaskawie podźwignie. Amen.”
Zwykle sakrament namaszczenia jest połączony ze spowiedzią chorego i z przyjęciem Komunii Świętej. Komunia Święta przyjmowana przez umierającego nazywana jest Wiatykiem, czyli pokarmem na drogę. Jest ona zasiewem życia wiecznego i mocą zmartwychwstania, według słów Pana: „Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym” (J 6, 54; por. KKK 1524–1525).
Owoce sakramentu
Katechizm Kościoła Katolickiego wymienia następujące skutki sakramentu namaszczenia chorych (KKK 1520–1523, 1532):
• łaska umocnienia, pokoju i odwagi, aby przezwyciężyć trudności związane z ciężką chorobą lub niedołęstwem starości;
• zjednoczenie chorego z męką Chrystusa, dla jego dobra i dla dobra całego Kościoła;
• przebaczenie grzechów, jeśli chory nie mógł ich wyznać w sakramencie pokuty;
• przywrócenie zdrowia, jeśli służy to zbawieniu duszy;
• przygotowanie do przejścia do życia wiecznego.
Chory, który przyjmuje ten sakrament, nie jest sam. Modli się za niego i z nim cały Kościół, wspólnota świętych. Chory ze swej strony, łącząc się dobrowolnie z męką i śmiercią Chrystusa, przyczynia się do uświęcenia Kościoła i dobra całego Ludu Bożego (por. KKK 1522).
Kto może przyjąć sakrament namaszczenia
Namaszczenia chorych można udzielić wiernemu, który po osiągnięciu używania rozumu zaczyna znajdować się w niebezpieczeństwie z powodu choroby lub starości (kan. 1004 § 1). W szczególności sakrament ten mogą przyjąć:
• osoby poważnie chore, także gdy choroba nie zagraża bezpośrednio życiu;
• osoby przed poważną operacją;
• ludzie w podeszłym wieku, których siły wyraźnie słabną, nawet jeśli nie występuje u nich poważna choroba;
• dzieci, które osiągnęły używanie rozumu i są poważnie chore.
Sakrament można przyjmować wielokrotnie: gdy chory po wyzdrowieniu ponownie ciężko zachoruje albo gdy w czasie tej samej choroby jego stan się pogorszy (kan. 1004 § 2). W razie wątpliwości, czy chory osiągnął używanie rozumu, czy jest poważnie chory lub czy już zmarł, sakramentu należy udzielić (kan. 1005). Sakramentu nie udziela się zmarłym. Gdy ktoś zmarł, kapłan modli się za niego i poleca go Bożemu miłosierdziu.
Odwiedziny chorych w naszej parafii
Kapłani naszej parafii regularnie odwiedzają chorych i starszych parafian, którzy nie mogą uczestniczyć we Mszy Świętej w kościele, i przynoszą im sakramenty: spowiedź, Komunię Świętą i – w razie potrzeby – namaszczenie chorych.
Odwiedziny przed świętami
Do chorych udajemy się zawsze dwa razy w roku:
• przed Bożym Narodzeniem – w Adwencie, po rekolekcjach adwentowych;
• przed Wielkanocą – w Wielkim Poście, po rekolekcjach wielkopostnych.
Chorych, których kapłan ma odwiedzić, należy zgłosić w kancelarii parafialnej lub w zakrystii, najlepiej w czasie rekolekcji. Przy zgłoszeniu podajemy: imię i nazwisko chorego, dokładny adres, numer telefonu oraz informację, czy chory jest odwiedzany po raz pierwszy.
Pierwsze piątki i pierwsze soboty miesiąca
Jeżeli chory i jego rodzina sobie tego życzą, ksiądz może przyjeżdżać do chorego z sakramentami co miesiąc, w pierwsze piątki (do mieszkańców wiosek) lub w pierwsze soboty miesiąca (do mieszkańców miasta). Taką stałą posługę wystarczy raz uzgodnić w kancelarii parafialnej lub w zakrystii.
W nagłych przypadkach
W nagłych przypadkach, przy zagrożeniu życia, księdza można poprosić o przyjazd z sakramentami każdego dnia i o każdej porze. Nie należy zwlekać ani obawiać się, że to „za wcześnie” lub „za późno” w nocy. Najlepiej, aby chory przyjął sakramenty, póki jest przytomny i może świadomie uczestniczyć w modlitwie i wyspowiadać się.
Kontakt: kancelaria parafialna – tel. 25 798 66 10 (w godzinach urzędowania). W nagłych wypadkach poza godzinami kancelarii: [numer telefonu do księdza dyżurnego / plebanii].
Jak przygotować się na przybycie księdza do chorego
Kapłan przychodzi do domu chorego z Najświętszym Sakramentem, czyli z samym Panem Jezusem. Dlatego przygotowanie domu i serca powinno wyrażać wiarę i szacunek dla Chrystusa, który odwiedza chorego.
Przygotowanie stolika
W pokoju chorego, blisko łóżka, przygotowujemy stolik nakryty białym obrusem lub białą serwetą. Na stoliku stawiamy:
• krzyż (krucyfiks), ustawiony na środku;
• dwie świece, które zapalamy przed przyjściem kapłana (może to być gromnica);
• wodę święconą i kropidło lub małą gałązkę (np. z palmy wielkanocnej);
• szklankę z przegotowaną wodą i łyżeczkę, aby choremu łatwiej było przyjąć Komunię Świętą i aby kapłan mógł obmyć palce po namaszczeniu;
• mały talerzyk i kawałek waty lub chusteczkę, do otarcia oleju po namaszczeniu;
• jeśli to możliwe, kwiaty i obrazek religijny.
Na stoliku nie powinno być innych przedmiotów, np. lekarstw, okularów czy telefonu. Warto też przygotować kartkę z imieniem i nazwiskiem chorego oraz informacją, czy może on przełknąć Hostię.
Przygotowanie chorego i domu
• Chory powinien być czysto i schludnie ubrany, a pościel zmieniona. Pokój warto wcześniej wywietrzyć i uporządkować.
• Jeśli chory może, przygotowuje się do spowiedzi przez rachunek sumienia. Domownicy mogą mu w tym pomóc modlitwą.
• Na czas wizyty wyłączamy telewizor i radio, a zwierzęta domowe zamykamy w innym pomieszczeniu.
• Ktoś z domowników czeka na kapłana i wskazuje mu drogę. Wieczorem warto oświetlić wejście do domu. Kapłan niosący Najświętszy Sakrament zwykle nie prowadzi po drodze rozmów, dlatego witamy go w milczeniu lub słowami „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”.
• Gdy kapłan wchodzi z Najświętszym Sakramentem, domownicy klękają. Kapłan stawia Najświętszy Sakrament na przygotowanym stoliku.
Przebieg wizyty
• Na czas spowiedzi domownicy wychodzą z pokoju, aby chory mógł swobodnie wyznać grzechy.
• Po spowiedzi domownicy wracają i wspólnie modlą się z kapłanem i chorym.
• Kapłan udziela, jeśli jest taka potrzeba, sakramentu namaszczenia chorych, a następnie Komunii Świętej. Także domownicy, jeśli są do tego przygotowani, mogą wtedy przyjąć Komunię Świętą.
• Po odejściu kapłana warto jeszcze chwilę pozostać przy chorym na modlitwie dziękczynnej.
Modlitwa i obecność bliskich
Duszpasterstwo chorych to nie tylko wizyty kapłana. Najważniejszą posługę wobec chorego pełni jego rodzina: obecność, cierpliwość, troskliwa opieka i wspólna modlitwa. Zachęcamy, aby z chorymi modlić się w domu, czytać Pismo Święte, odmawiać różaniec i Koronkę do Miłosierdzia Bożego, a także łączyć się z nimi w modlitwie za pośrednictwem transmisji Mszy Świętej. Pamiętajmy o chorych także w modlitwie całej wspólnoty parafialnej: oni, ofiarując swoje cierpienia, są dla Kościoła wielkim skarbem.

